1. Madde – Etik İlkeler
1.1. Herkesin şekli olarak eşit olduğunu bilmek, maddi eşitliğin sağlanması için çaba harcamak ve hiyerarşik ilişkiler yaratmamak.
1.2. Diğer canlıları ve doğayı sevmeye ve onlara karşı saygılı olmaya çalışmak.
1.3.Her türlü ilişkide ve davranışta dürüst, adil ve iyi niyetli olmak.
1.4. Aktif bir şekilde diğerlerini dinlemek, söz kesmemek (özellikle sesimizin güçlü çıkıyor olma ihtimali varsa), konuşmayanların konuşması için alan açmak.
1.5. Dezavantajlı kesimlerin (çocuklar, engelliler, kadınlar, LGBTİ+’lar) ve zorluklarla karşılaşan bireylerin katılımını kolaylaştırmak.
1.6. Manipülatif davranışlarda bulunmamak.
1.7. Bilgi veya emek hiyerarşisine dayanarak diğerleri üzerinde baskı veya otorite kurmamak.
1.8. Dünya görüşümüze uymayan konuşmalara da katılabilmek.
1.9. Görüş uyuşmazlığı olduğunda saygı ve birlikteliğin önemini hatırlayarak davranış göstermek, agresif tavır takınmamak, olabildiğince karşı tarafı anlamaya çalışmak ve empati kurmak.
1.10. Şeffaflık ve açıklığı mümkün olduğunca kolaylaştırmak.
1.11. Rekabeti değil dayanışmayı teşvik etmek, mümkün olduğunca her türlü çalışmada aktif destek göstermek.
1.12. Hoşgörülü ve saygıya dayanan bir atmosferin yaratılabilmesi için yardımcı olmak.
1.13. Diğerlerinin özel hayatının gizliliğine ve kişinin onuruna saygı duymak.
1.14. Taciz ve şiddet içeren davranışlardan uzak durmak (Burada sayılanlarla sınırlı olmamak üzere şu davranışlar taciz ve şiddet içeren davranışlara örnek teşkil etmektedir: kişinin cinsiyeti, cinsiyet kimliği ve beyanı, cinsel yönelimi, yaşı, engelliliği fiziksel görünüşü, vücut ölçüleri, ırkı, etnik aidiyeti, kültürel ve siyasi geçmişi, teknoloji seçimleri, sağlık statüsü ve benzeri özelliklerine dair saldırgan veya tahkir edici yorumlar, kamusal alanlarda cinsel içerikli fotoğraflar paylaşmak, kasıtlı korkutma/tehdit, izleme, takip etme, tacize yönelik fotoğraf çekme ve kayıt alma, devamlılık arz eden söz kesme hali, uygunsuz fiziksel temas, fiziksel/psikolojik şiddet, istenmeyen cinsel ilgi, alay etme ve aşağılama).
1.15. Taciz ve uygunsuz davranış gördüğümüzde suskunluk sarmalına kapılmamak, proaktif bir tavır geliştirebilmek, ilgili olayı maruz kalanın istek ve iradesi dahilinde olaya tanık olanların görüşlerinin de süreci açıklaya kavuşturmak için alınarak adil ve ölçülü bir yaptırımla sonuçlandırmak için şikayet mekanizmasına ve periyodik değerlendirme mekanizmasına başvurmak.
1.16. Uyuşmazlıklarda dezavantajlı olanın (çocuklar, engellenmişler, kadınlar, LGBTİ+’lar …) kırılganlığını öncelikli olarak gözetmek ve gerekli olabilecek önlemleri almak.
1.17. Bu kurallara aykırı davranışlarda bulunulduğunu düşündüğümüzde düzgün, sakin ve net bir üslupla ilgili kişi veya sorumlu/yetkili kişilerle iletişime geçmek.
2. Madde – Etik İlkelere Uyum ve Denetleme Mekanizmaları
2.1. Yükümlülük: Yeşil Düşünce Derneği’ne üye, gönüllü, çalışan, etkinlik katılımcısı, mentör vb. bağlarla bağlı olan herkes ve derneğin yürüttüğü faaliyetlerin katılımcıları bu belgede tanımlanan “Etik İlkeler”e ve bu ilkelere aykırılık durumunda karşılaşacağı yaptırımlara uymakla yükümlüdür.
2.2.1. Güvenli Kişi: Yeşil Düşünce Derneği kamuya açık veya kapalı etkinlikleri, çatısı altındaki Yönetim Kurulu, Denetim Kurulu ve çalışma grupları gibi birimlerin işleyişi ve çalışanların faaliyetleri kapsamında yeterli sayıda Güvenli Kişi’yi görevlendirir. Denetleme Kurulu ile Genel Koordinatör her etkinlik için güvenli kişi(kişiler) belirlenmesini sağlamaktan sorumlu olurlar. Bu kişileri ilgililere tanıtır ve iletişim adreslerini açıkça paylaşır. Herkes Güvenli Kişilere gözlemledikleri veya maruz kaldıkları etik ilke ihlallerini ve diğer rahatsızlıklarını iletebilir.
2.2.2. Güvenli Kişi Görev ve Sorumluluk: Güvenli Kişiler maruz kalan kişileye gerekli desteğin verilmesinde ilk sorumlu kişilerdir, kendilerine iletilen bildirimleri ilgili organ ve kişilere iletirler. Güvenli Kişiler kendilerine bildirim yapılmasa da bir Etik İlke ihlali görmeleri durumunda dernek koordinatörü, Yönetim Kurulu veya ilgili diğer organ ve kişilerle gerekli süreçlerin başlatılması için iletişime geçebilirler.
2.3.1. Topluluk Sözleşmeleri: Yeşil Düşünce Derneği üyeleri, gönüllüleri, çalışanları ve benzeri paydaşlarının oluşturduğu gruplar kendi işleyişlerini düzenlemek ve organizasyonlarında ayrımcılıktan, şiddetten, mobbingden ve tacizden arınmış, erişilebilir ve güvenli bir ortam yaratmak için kendi içlerinde bağlayıcı topluluk sözleşmeleri oluşturabilir. Bu sözleşmeler onları onaylayanlar için bağlayıcıdır. Sözleşmelere aykırılık durumunda dernek koordinatörüne, ilgili güvenli kişiye veya Etik Kurul sekreterine bildirim yapılabilir.
2.3.2. Topluluk Sözleşmelerine Yönelik Çerçeve Unsurlar: Topluluk sözleşmelerinin asgari içeriği aşağıdaki başlıklar ve kurallar üzerinden belirlenebilir:
Başlıklar:
- Amaç
- Kapsam
- Etik Davranış Kodları
- Kişisel Sınırlar
- Bağlayıcılık
Kurallar:
- Tüm etkinlik duyurularında ve içeriklerinin oluşturulmasında her türlü ayrımcılığa karşı tutumumuz belirtilir,
- Toplantı ve tartışmalarda fermuar sistemi işletilir,
- Toplantı, etkinlik ve kurullarda, cinsiyet eşitliği ve temsiliyetinin gözetilmesi için seçilmiş, görevlendirilmiş, davet edilmiş erkek (konuşmacı, kolaylaştırıcı, kurul üyesi, vb) sayısının dengede ve diğer cinsiyet gruplarından fazla olmaması için kotalar gibi önlemler alınır,
- Kadınları ve LGBTİ+’ları kilit pozisyonlarda (konuşmacı, misafir veya uzman olarak) yer almasını teşvik eder,
- Maddi açıdan mümkün olan etkinlikler sırasında çocuk bakımının sağlanması gibi cinsiyet eşitliği bağlamında özel ihtiyaçları göz önünde bulundurur,
- İkili cinsiyet kalıplarına dayanmayan kapsayıcı bir ortam ve dil kullanır.
2.4. Barışçıl Çözüm Geçici Arabuluculuk Mekanizması: 1. maddenin 14. fıkrası (yasada suç olarak tanımlanmış) hariç diğer çatışma durumlarının barışçıl çözüm mekanizmalarıyla çözülmesi yönünde öneride bulunulur ve bu konuda alınacak inisiyatifler teşvik edilir.
2.5. Taciz veya Şiddet Başvurusu/Şikayeti: 1. maddenin 14. fıkrasına aykırılık durumunda şikayet Etik Kurul/Güvenli Kişi Havuzu sekreterine yazılı, sözlü vb. herhangi bir yol ile iletilebilir. Sekreter kendisine iletilen şikayeti tutanak altına alır, tutanağın yeterli ve doğru olduğunu teyit etmek için ilgili kişiye bildirir.
3. Madde – Etik Kurul
3.1. Oluşum: Etik Kurul derneğin varlığının, faaliyetlerinin ve dernek bünyesinde yürütülen ev sahipliği dahil her türlü faaliyetin etik ilkelere uygun olup olmadığını kontrol eder. Denetim Kurulu bu yönetmelikte Etik Kurul’a tanınan görev ve yetkileri aslen üstlenir. Yönetim Kurulu’nun görevlendireceği bir kişi (1 kişi) koordinasyon amaçlı olarak Etik Kurul çalışmalarına katılabilir. Dernek çalışanlarından bu kurulun çalışmalarını takip amacıyla yetkilendirilmiş bir kişi (1 kişi – sekreter) Etik Kurul’un sekreteryasını yürütür.
3.2. İşleyiş/İletişim: Dernek çalışanı Kurulun sekreteryasını yürütmekle görevlidir. Etik Kurul görevini yerine getirirken ilgili kurumlara danışabilir ve uzman görüşü alabilir. Etik Kurul toplantı yeter sayısı tam katılımla (3 kişi) gerçekleşir. Karar yeter sayısı için basit çoğunluk (toplantı yeter sayısının yarısından fazla – 2 kişi) aranır.
3.3. Menfaat Çatışması: Maruz kalan kişi veya hakkında şikayet olan kişi/fail Etik Kurul üyesi ise bu kişi toplantılara ve kararlara katılamaz. Etik Kurul her şikayet ile ilgili ilk toplantısında kendi üyelerinin başvuru/şikayet ile ilgili olarak menfaat çatışması olup olmadığını değerlendirir, menfaat çatışması olan üye veya üyelerin toplantı ve kararlara katılmamasına dair karar alır, sekretere gerekli bildirimi yapar. Maruz kalan kişi veya fail Etik Kurul üyelerinden biri veya daha fazlasıyla aralarında menfaat çatışması olduğuna dair sekretere bildirimde bulunabilir. Sekreter ilgili üyenin yerinin doldurulması amacıyla Denetim Kurulu yedek üyelerinden isim sırasında göre sırası gelen kişilere bildirimde bulunabilir.
3.4. Raporlama: Her durumda şikayet başvuruları sonrasında yürütülen süreç şeffaflığın ve hesap verebilirliğin sağlanması adına tavsiye kararının verilmesinden itibaren 1 ay içinde rapor haline getirip Yönetim Kuruluna sunulur. Raporun hazırlanmasında dernek çalışanı sekreterya görevini sürdürür. Yönetim Kurulu gerektiği takdirde süreçle ilgili olanları bilgilendirmek için raporu ilgili kişilere iletebilir veya anonimleştirme yaparak yayınlayabilir.
4. Madde – Taciz veya Şiddet Başvurusu/ Şikayeti
4.1. Başvuru ve Süreç: 2. Maddenin 5. fıkrasındaki düzenlemeye dair tutanak üzerinde teyitleşmenin gerçekleşmesinden itibaren 10 gün içinde sekreter; şikayetin kayda alındığını, sürecin nasıl ilerleyeceğini ve ortalama ne kadar süreceğini mail yoluyla şikayeti ileten kişiye bildirir. Şikayeti ileten kişinin kadın, engelli/engellenmiş, çocuk, LGBTİ+ gibi dezavantajlı gruplardan olması durumunda kararın verilmesine kadar olan süreçte gerekli önlemlerin alınması için sekreter tarafından Yönetim Kuruluna derhal mail yoluyla bildirim yapılır. Sekreter Etik Kurul toplantısını organize etmek için teyitleşmeden itibaren 5 gün içinde gerekli hazırlıklara başlar. Etik Kurul, toplantılarına şikayetle ilgili kişileri görüş almak ve dinlemek için çağırabilir. Şikayet edilen kişiden de sürece dair görüş alınır ve süreçle ilgili olarak etik kurul tarafından bilgilendirme yapılır. Etik Kurul 1 ay içinde süreci sonuçlandırmayı hedefler, gecikmelerle alakalı olarak ilgili kişilerle uygun bir süre öncesinde iletişime geçer. Şikayet edilen kişinin dernekte eğer aktif olarak yürüttüğü bir görevi varsa kendisine sürecin başladığı bilgisi iletildikten sonra soruşturma tamamlanana kadar görevlerini devam edip etmeyeceği yönetim kurulu kararıyla belirlenir”
4.2. Sonuçlandırma ve Yaptırım: Şikayet sonucunda Etik Kurul şiddet veya taciz içeren davranışın varlığına karar verirse faile ilk olarak yazılı uyarıda bulunur, failin uygun bir yolla özür dilemesini talep eder ve gerekli diğer önlemlerin alınması için tavsiye kararını Yönetim Kurulu’na bildirir. Yönetim Kurulu; Etik Kurul tarafından iletilen tavsiye kararı doğrultusunda ilgili kişiye sözlü ve/veya yazılı uyarıda bulunulması, dernek faaliyetlerinden uzaklaştırılması, üyelikten çıkarılması, gibi ihlalin yarattığı zararı telafi edecek ve benzer bir ihlalin gerçekleşmemesini sağlayacak kararlar alabilir. Etik Kurul şikayete konu davranışın şiddet veya taciz içermediğine karar verirse olumsuz kararını şikayeti yapan kişiye iletir.
4.3. Gecikilmesinde Sakınca Bulunan Hal: Sekreter kendisine iletilen başvuruda, aşağıda sayılan örneklerle sınırlı olmamak üzere, belirtilen koşullardan veya bu koşulların benzerlerinden bir veya daha fazlasının bulunduğuna kanaat getirdiği durumlarda gerekli önlemlerin ve önleyici tedbirlerin alınması için bildirimi derhal Yönetim Kurulu’na iletir. Yönetim Kurulu da başvurunun gecikmesinde sakınca bulunduğuna kanaat getirirse yetkisi dahilinde gerekli önlemleri ve diğer önleyici tedbirleri alır. Bu durumda süreç 4 gün içinde sonuçlandırılır ve sonrasında detaylı incelemelerin yapılabilmesi için birinci fıkrada gösterilen süreç uygulanır.
Gecikilmesinde sakınca bulunan hal örnekleri bunlarla sınırlı olmamak üzere aşağıda gösterilmiştir:
- Maruz kalan kişinin yaş küçüklüğü veya büyüklüğü,
- Maruz kalan kişinin fiziksel veya zihinsel engelliliği,
- Akut durumlar veya tekrar eden şiddet hali,
- Yakın zamanda gerçekleşebilecek fiziksel şiddet tehdidi.
5. Madde – Yönetmeliğin Değiştirilmesi Usulü
Yönetim Kurulu bu yönetmeliğin değiştirilmesini gerekli bulursa ilgili değişiklikleri taslak şeklinde hazırlayıp Dernek Üyelerine mail yoluyla iletir. On beş günlük askı süresince üyelerden bu değişiklik taslağına dair bir itiraz gelmezse değişiklik geçerli hale gelir. Bu şekilde yapılan değişiklikler takip eden ilk olağan veya olağanüstü genel kurulda onaya sunulur.
Bu yönetmelik yönetim kurulu, etik kurul tarafından dernek profesyonel çalışan ekip ile birlikte iki senelik periyotlarla değerlendirilir.
6. Madde Etik Yönetmeliğin Ekleri
Bu belge beraberindeki ekleri de içermektedir. Yeşil Düşünce Derneği – Toplumsal Cinsiyete Dayalı Ayrımcılık, Taciz ve Şiddeti Önleme Politika Metni* de etik yönetmeliğin bir parçasını oluşturmaktadır.
* İlgili metne buradan ulaşabilirsiniz: https://www.yesildusunce.org/yesil-dusunce-dernegi-toplumsal-cinsiyete-dayali-ayrimcilik-taciz-ve-siddeti-onleme-politika-metni/